इथे ओशाळला मृत्यू’ — स्वराज्याच्या इतिहासाला नवतारुण्याची नवी साप्त्विक सलामी!

✨ समीक्षण : दिपरत्न निलंगेकर संपादक दैनिक युतीचक्र लातूर ✨

आज, २५ नोव्हेंबर २०२५, लातूर केंद्रावरच्या ६४व्या महाराष्ट्र राज्य हौशी मराठी नाट्य स्पर्धेत, ‘इथे ओशाळला मृत्यू’ या अजरामर ऐतिहासिक नाटकाचे जे सादरीकरण पाहायला मिळाले, ते केवळ एक रंगमंचीय प्रयोग नव्हते—ते स्वराज्य, संस्कृती, बलिदान आणि न्यायाच्या तत्त्वांना दिलेली भावपूर्ण उजळणी होती.

🌿 नाटकाचा आत्मा
स्व. प्रा. वसंत कानेटकर लिखित हे नाटक मराठ्यांच्या इतिहासातील सर्वात वेदनादायी पण तितक्याच तेजस्वी अध्यायाला – धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराजांच्या करुण अंताला — केंद्रस्थानी ठेवते.
कानेटकरांच्या लेखणीतून उतरलेली संवेदना आणि ऐतिहासिक तपशील दिग्दर्शक प्रा. ज्योतिबा बडे यांनी नव्या पिढीच्या रंगभूमीच्या संवेदनशील स्पर्शाने प्रकाशमय केली.

🎭 दिग्दर्शकीय दृष्टिकोन
प्रा. बडे यांचे दिग्दर्शन संयत, धारदार आणि विषयाला साजेसे भव्य वाटले.
ज्या पद्धतीने त्यांनी—

औरंगजेबाचा दरबार,
संभाजी महाराजांचे अटकेतील संघर्ष,
मावळ्यांची अस्मिता,
आणि येसूबाईंच्या वेदनेचा ताण
यांचे दृश्यात्मक रूपांकन केले, त्यामुळे नाटकाला ऐतिहासिकता आणि नाट्यमयता या दोन्हींचा समतोल लाभला.
क्लायमॅक्समध्ये दिग्दर्शकाने उभा केलेला मौनाचा प्रचंड कोलाहल मनाला चिरत राहतो.

🌟 अभिनयाचा उत्कर्ष
छत्रपती संभाजी महाराज — प्रा. ज्योतिबा बडे
त्यांचा अभिनय हा संपूर्ण नाटकाचा शिखरबिंदू.
दु:ख, रोष, अपमान, आणि अखेरच्या क्षणीही जपलेले राजसत्त्व — हे सारे त्यांनी इतक्या प्रखरतेने साकारले की प्रेक्षकांवर अक्षरशः रोमांच उभे राहिले.

औरंगजेब — अॅड. हंसराज साळुंके
धीरगंभीर उपस्थिती, दृष्टिकोनातील कठोरता आणि सत्तेची सूक्ष्म चीड— व्यक्तिरेखा जिवंत भासली.

येसूबाई — डॉ. भाग्यश्री कुलकर्णी भोरे
त्यांचा अभिनय नाजूकतेआड दडलेली स्त्रीशक्ती दाखवणारा. वेदनेचा प्रौढ आवाज त्यांनी उत्कृष्टपणे रंगवला.

कवी कलश, आसदखान, गणोजी शिर्के, मावळे
सर्व सहाय्यक भूमिकांनी नाटकाचा ऐतिहासिक पट अधिक ठोस केला. विशेषतः मावळ्यांच्या जयघोषात सभागृहाला वीजच लागली.

🔆 तांत्रिक विभागाचे दृढ योगदान
प्रकाशयोजना – प्रा. विजय मस्के, रुपेश सूर्यवंशी
प्रकाशाने प्रसंगांचे मनोभाव पकडले: तुरुंगातील अंधार, दरबारातील शृंगार, युद्धाच्या सावल्या – सर्व अप्रतिम.

संगीत संयोजन – संदेश शिंदे, विनायक राठोड
ढोल-ताश्यांचा नाद आणि गंभीर धूनांनी नाटकाचे तणावमय वातावरण दुपटीने वाढवले.

नेपथ्य – ज्ञानेश्वर कावळे
भव्यता आणि साधेपणाचा सुंदर समतोल.

वेशभूषा व रंगभूषा – योगेश पोटभरे, भारत थोरात
काळाच्या संदर्भाला न्याय देणारी अचूक मांडणी.

🔥 प्रेक्षकांचा उद्रेक — ‘शिवशौर्याचा जाज्वल्य क्षण’
नाटक जसजसे पुढे जात होते, तसतसे सभागृहात एक अद्भुत ऊर्जा निर्माण होत होती.
तरुणाईच्या शिरांमध्ये इतिहास धडधडू लागला…
क्लायमॅक्सला तर “छत्रपती संभाजी महाराज की जय!” असा जयघोष थरारक पद्धतीने दुमदुमला.
हे नाटक पाहणे म्हणजे केवळ इतिहास पाहणे नव्हते—ती संस्कृतीची पुनर्प्रतिष्ठा होती.

🌺 एकूणच…
‘इथे ओशाळला मृत्यू’ चे हे सादरीकरण म्हणजे नव्या पिढीने इतिहासाला दिलेला उंच, प्रामाणिक आणि कलात्मक सन्मान.
अभिनय, सादरीकरण, तंत्र, संगीत—सगळ्याच पातळ्यांवर नाटक उजळून निघाले.
लातूर केंद्रावर झालेले हे सादरीकरण ६४व्या स्पर्धेच्या स्मरणात दीर्घकाळ कोरले जाईल.

हे नाटक फक्त पाहिले नाही—ते अनुभवलं, ते भोगलं, आणि ते अंतर्मनात सदैव जपलं जाईल.