लातूरचा कौल : सत्ता, संघटन आणि विरोधकांची पीछेहाट
लातूर जिल्ह्यातील औसा, निलंगा, उदगीर आणि रेणापूर येथील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणूक निकालांनी जिल्ह्याच्या राजकारणात स्पष्ट रेषा ओढल्या आहेत. हा निकाल केवळ नगरपरिषदांची सत्ता ठरवणारा नसून, राजकीय ताकदीचे वास्तव मांडणारा जनतेचा कौल आहे.
औसा नगरपरिषदेमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट)ने सत्ता राखत नगराध्यक्ष पदासह १७ जागांवर विजय मिळवला. स्थानिक नेतृत्व, सातत्य आणि सत्तेतील अनुभव याचा लाभ राष्ट्रवादीला मिळाला. मात्र हा विजय जिल्ह्याच्या एकूण राजकारणात राष्ट्रवादीला निर्णायक केंद्रस्थानी आणतो का, हा प्रश्न उरतोच.
निलंगा नगरपालिकेतील निकालाने भाजपचा जिल्ह्यातील किल्ला अधिक भक्कम झाल्याचे स्पष्ट केले. नगराध्यक्ष पदासह २३ पैकी १७ जागा जिंकत भाजपने आपले संघटनात्मक बळ अधोरेखित केले. माजी मंत्री आमदार संभाजीराव पाटील निलंगेकर यांच्या नेतृत्वावर जनतेने पुन्हा विश्वास टाकला. हा विश्वास केवळ व्यक्तीवर नव्हे, तर पक्षाच्या शिस्तबद्ध यंत्रणेवर टाकलेला कौल आहे.
उदगीर नगरपालिकेतील निकाल हा नव्या राजकीय वास्तवाचा सूचक आहे. भाजपच्या नगराध्यक्ष उमेदवाराचा मोठ्या मताधिक्याने झालेला विजय आणि नगरसेवक संख्येत राष्ट्रवादी (अजित पवार गट)चे वर्चस्व हे स्पष्ट करते की युतीचे राजकारणच सध्या निर्णायक ठरत आहे. स्वतंत्र ताकद दाखवण्याऐवजी सत्तेत सहभागी होणे, हा आजच्या राजकारणाचा व्यवहार्य मार्ग ठरतो आहे.
रेणापूर नगरपंचायतीतील भाजपचा विजय ग्रामीण भागातील बदलत्या राजकीय मानसिकतेचे प्रतीक आहे. विकास, सत्ता आणि संघटन या त्रिसूत्रीसमोर पारंपरिक विरोध टिकू शकलेला नाही. काँग्रेसला मिळालेल्या मर्यादित जागा हेच तिच्या संघटनात्मक दुर्बलतेचे द्योतक आहेत.
या सगळ्या निकालांमधून एक बाब प्रकर्षाने पुढे येते— भाजप हा लातूर जिल्ह्यातील केंद्रस्थानी असलेला सत्ताधारी पक्ष बनला आहे, तर राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) हा सत्तेला पूरक घटक ठरतो आहे. काँग्रेस मात्र भूमिका हरवलेला विरोधी पक्ष म्हणूनच समोर येते.
लोकशाहीत सत्ता बदलते, पण संदेश कायम राहतो. या निकालांचा संदेश स्पष्ट आहे : ज्यांच्याकडे संघटन, नेतृत्व आणि स्पष्ट दिशा आहे, त्यांच्याकडेच सत्ता जाते. विरोधकांनी हा इशारा गांभीर्याने घेतला नाही, तर लातूरचा कौल आगामी निवडणुकांत आणखी ठळकपणे उमटल्याशिवाय राहणार नाही.
